ChatGPT, Gemini en andere AI-tools worden steeds populairder voor het plannen van reizen. Begrijpelijk, want het is snel, gratis en de antwoorden klinken overtuigend. Maar er is een groot probleem: AI controleert niets. Het systeem verzint betrouwbaar klinkende informatie, promoot websites zonder te checken of ze legitiem zijn, en draagt geen enkele verantwoordelijkheid als er iets misgaat.
De schade is inmiddels aantoonbaar. Volgens onderzoek van McAfee uit 2025 bedragen de wereldwijde verliezen door AI-gedreven reisscams al zo’n 13 miljard dollar. Gemiddeld verliest een slachtoffer bijna 1.000 dollar per incident. En het wordt erger, niet beter.
Op DutchTravelBloggers schreven we eerder al over het gebrek aan betrouwbaarheid van AI voor reizigers. Tijd voor een volwaardig overzicht van de gevaren, met concrete voorbeelden.
AI promoot scam-websites zonder het te weten
Het gevaarlijkste aan AI is niet dat het liegt, maar dat het niet weet dat het liegt. ChatGPT of Google Gemini genereert antwoorden op basis van patronen in tekst. Het systeem begrijpt niet wat een betrouwbare website is en wat een frauduleuze. Oplichters weten dat. Met simpele website-builders zetten ze binnen minuten een professioneel ogende boekingssite op, inclusief logo’s die van echte merken gekopieerd zijn, AI-gegenereerde foto’s, nepreviews en een vals telefoonnummer voor klantenservice. AI tipt die site vervolgens aan zonder enige controle.
De reiziger belt, klikt door, boekt een vlucht of hotelkamer voor honderden of duizenden euro’s, en het geld verdwijnt naar oplichters. Er is geen klantenservice die terugbelt, geen loket waar je aanklopt, en in de meeste gevallen geen geld terug.
Het hotel dat niets lijkt op de foto’s
Een variant die steeds vaker voorkomt: het hotel bestaat wel, maar ziet er totaal anders uit dan de AI-aanbeveling deed vermoeden. Oplichters gebruiken AI-beeldbewerkingssoftware om foto’s van hotels volledig te fabriceren. Bouwputten verdwijnen, zeezichten worden toegevoegd, schimmelige kamers worden omgetoverd tot luxesuites.
Reizigers arriveren ter plekke en treffen iets aan dat in niets lijkt op wat ze verwacht hadden. In gedocumenteerde gevallen bleken de boekingen te zijn gedaan via AI-gegenereerde scam-websites waarvan de hoteleigenaren zelf geen weet hadden. Het logo was gestolen, het adres klopte, de Google Maps-vermelding wees naar het echte hotel en de reviews waren afkomstig van echte gasten. Alles zag er legitiem uit, en dat was precies de bedoeling. Scammers bouwen bewust op bestaande betrouwbaarheid om argwaan weg te nemen. Tegen de tijd dat je doorhebt wat er is gebeurd, ben je er al.
De attractie die niet bestaat
AI halluceert. Dat is een technisch begrip voor iets concreets: het systeem verzint feiten die nergens op gebaseerd zijn en presenteert ze met het zelfvertrouwen van een gids die er zelf is geweest. In januari 2026 stuurde een AI-gegenereerde blog van een Australische touroperator groepen toeristen naar warmwaterbronnen in het noorden van Tasmanië. Die bronnen bestaan niet, zoals CNN destijds uitgebreid berichtte. Toch kwamen er mensen opdagen, aangelokt door de gedetailleerde beschrijving.
In Maleisië reisde een ouder echtpaar 300 kilometer vanuit Kuala Lumpur naar een dorp in Perak om een kabelbaan te bezoeken die ze in een video hadden gezien. De kabelbaan bleek volledig AI-gegenereerd en heeft nooit bestaan. In Peru waarschuwde een lokale gids twee toeristen die alleen een afgelegen canyon in wilden trekken op basis van een AI-reisplannen. De canyon bestaat niet.
Dit zijn geen uitzonderingen. Toerisme-onderzoeken suggereren dat zo’n 90 procent van de door AI gegenereerde reisplannen fouten bevat, variërend van gesloten musea tot volledig verzonnen bezienswaardigheden en scam-hotelwebsites.
De nep-klantenservice
Een scam die momenteel sterk groeit: nep-telefoonnummers die via AI-zoekresultaten opduiken. Wie momenteel op Google zoekt naar de klantenservice van een luchtvaartmaatschappij, kan via een AI-overzicht terechtkomen bij een frauduleus nummer. We schreven onlangs een artikel over nep-KLM-nummers die via Google circuleren, een scam die extra actueel is nu zoveel reizigers door de situatie in het Midden-Oosten op zoek zijn naar vlucht alternatieven.
Maar het gaat verder dan telefoonnummers. Oplichters gebruiken inmiddels stemtechnologie om de stem van echte medewerkers na te bootsen. Ze bellen reizigers, doen zich voor als klantenservice en vragen om creditcardgegevens of boekingsreferenties. De stem klinkt echt. De toon is professioneel. Velen hebben het niet door totdat het te laat is.
Niemand is verantwoordelijk en je kunt nergens terecht
Als het misgaat met een AI-aanbeveling, is er niemand die verantwoording aflegt. Geen partij die aansprakelijk is, geen klantenservice die je verder helpt. Veel frauduleuze platforms zetten bovendien AI-chatbots in als nepklantenservice, waarmee ze voorkomen dat slachtoffers ooit een echt mens te spreken krijgen. Het komt er eigenlijk op neer dat niemand verantwoordelijk is voor jouw schade, behalve jijzelf.
Wat kun je wel doen?
AI is nuttig als inspiratiebron maar in veel gevallen is het ongeschikt en potentieel zelfs gevaarlijk. Houd je aan deze basisregels:
- Boek altijd rechtstreeks via de officiële website van een hotel of luchtvaartmaatschappij, nooit via een link die AI aanbeveelt. Wees je er ook van bewust dat nep-hotelwebsites bouwen met behulp van AI, een fluitje van een cent is.
- Controleer elk telefoonnummer dat je via een zoekmachine of AI-overzicht vindt, altijd via de officiële website.
- Verifieer attracties en restaurants via meerdere onafhankelijke bronnen, zoals Google Maps, Tripadvisor of reisbloggers die er daadwerkelijk zijn geweest.
- Betaal bij voorkeur met een creditcard, zodat je bij fraude een chargeback kunt aanvragen.
- Vertrouw geen AI-reisschema blindelings. Raadpleeg betrouwbare reisgidsen, reisblogs of reisagenten voor de definitieve planning.
AI weet veel. Maar het weet niet wat echt is.
